About this quiz
24 questions covering every section of the note on karak and vibhakti: definitions, the six karak and their markers, sambandha and sambodhan, and how to identify karak in sentences.
This Lok Sewa practice set has 24 multiple-choice questions (Subject: Nepali · For: Kharidar, Nayab Subba, Section Officer · Level: Medium). Take the quiz above first; after that, use the study list below to revise every question with its correct answer and a short explanation.
Study list: all 24 questions with answers and explanations
कारकको सही परिभाषा कुन हो?
- A) वाक्यमा क्रियाले जनाउने समय
- B) वाक्यमा नाम वा सर्वनामको क्रियासँग हुने सम्बन्ध ✔
- C) दुई वर्ण मिल्दा हुने ध्वनि परिवर्तन
- D) एउटा नामको अर्को नामसँग हुने सम्बन्ध
Why: नाम वा सर्वनामले क्रियासँग राख्ने सम्बन्धलाई कारक भनिन्छ; नामसँग नामको सम्बन्ध त सम्बन्ध हो।
कारक सम्बन्ध जनाउन नाम वा सर्वनामको पछि लाग्ने ले, लाई, बाट, मा जस्ता चिह्नलाई के भनिन्छ?
- A) उपसर्ग
- B) निपात
- C) विभक्ति ✔
- D) सम्बोधन
Why: कारक जनाउने यी चिह्नलाई विभक्ति वा कारक चिह्न भनिन्छ।
बालक हाँस्यो। यस वाक्यमा बालक पदमा कुन विभक्ति छ?
- A) शून्य विभक्ति ✔
- B) ले विभक्ति
- C) लाई विभक्ति
- D) षष्ठी विभक्ति
Why: बालक कर्ता हो तर कुनै चिह्न लागेको छैन, त्यसैले यो शून्य विभक्ति हो।
लोक सेवा र विद्यालय व्याकरणमा प्रचलित मत अनुसार नेपालीमा कति कारक मानिन्छन्?
- A) चार
- B) सात
- C) आठ
- D) छ ✔
Why: कर्ता, कर्म, करण, सम्प्रदान, अपादान र अधिकरण गरी छ कारक मानिन्छन्; आठ भन्ने मतमा सम्बन्ध र सम्बोधन पनि जोडिएका हुन्छन्।
तलका मध्ये कुन कारक होइन?
- A) करण
- B) अपादान
- C) सम्बन्ध ✔
- D) अधिकरण
Why: सम्बन्धले नामको नामसँगको सम्बन्ध जनाउँछ, क्रियासँग होइन, त्यसैले यसलाई कारक मानिँदैन।
चतुर्थी विभक्ति कुन कारकसँग जोडिएको छ?
- A) सम्प्रदान ✔
- B) अपादान
- C) करण
- D) कर्म
Why: प्रथमा कर्ता, द्वितीया कर्म, तृतीया करण, चतुर्थी सम्प्रदान, पञ्चमी अपादान र सप्तमी अधिकरणसँग जोडिन्छ।
अधिकरण कारकको विभक्ति कुन हो?
- A) बाट, देखि
- B) मा, माथि ✔
- C) ले, द्वारा
- D) को, का, की
Why: ठाउँ, समय वा विषय जनाउने अधिकरणमा मा र माथि विभक्ति लाग्छन्।
दिदीले गीत गाइन्। यस वाक्यमा दिदीले कुन कारक हो?
- A) करण
- B) सम्प्रदान
- C) अपादान
- D) कर्ता ✔
Why: गीत गाउने काम दिदीले गरेकी हुनाले यो कर्ता कारक हो, ले विभक्ति लागेको छ।
प्रहरीले चोरलाई समात्यो। यस वाक्यमा चोरलाई कुन कारक हो?
- A) कर्म ✔
- B) सम्प्रदान
- C) कर्ता
- D) करण
Why: समात्ने कामको असर चोरमाथि परेको छ, त्यसैले लाई लागे पनि यो कर्म कारक हो।
कर्म कारक कस्तो क्रिया भएको वाक्यमा मात्र आउँछ?
- A) अकर्मक क्रिया
- B) सहायक क्रिया मात्र
- C) सकर्मक क्रिया ✔
- D) जुनसुकै क्रिया
Why: कामको फल परेको पद चाहिने हुँदा कर्म कारक सकर्मक क्रिया भएको वाक्यमा मात्र हुन्छ।
किसानले धान रोप्यो। यस वाक्यमा धान पदमा कुन विभक्ति लागेको छ?
- A) लाई
- B) ले
- C) मा
- D) शून्य ✔
Why: धान निर्जीव कर्म हो र यसमा कुनै चिह्न लागेको छैन; निर्जीव कर्ममा प्रायः शून्य विभक्ति हुन्छ।
बुबाले बन्चरोले दाउरा चिर्नुभयो। यस वाक्यमा बन्चरोले कुन कारक हो?
- A) कर्ता
- B) करण ✔
- C) कर्म
- D) अपादान
Why: दाउरा चिर्न प्रयोग गरिएको साधन बन्चरो हो, त्यसैले यो करण कारक हो।
करण कारकमा लाग्ने विभक्ति कुन समूह हो?
- A) ले, द्वारा, बाट ✔
- B) लाई, का लागि, निम्ति
- C) मा, माथि
- D) रो, रा, री
Why: साधन वा माध्यम जनाउने करण कारकमा ले, द्वारा र बाट विभक्ति लाग्छन्।
आमाले छोराका लागि स्वेटर बुन्नुभयो। यस वाक्यमा छोराका लागि कुन कारक हो?
- A) कर्म
- B) अधिकरण
- C) करण
- D) सम्प्रदान ✔
Why: स्वेटर छोराका निम्ति बुनिएको हो; जसका लागि काम गरिन्छ त्यो सम्प्रदान कारक हुन्छ।
रुखबाट पाकेको आँप खस्यो। यस वाक्यमा रुखबाट कुन कारक हो?
- A) करण
- B) अधिकरण
- C) अपादान ✔
- D) सम्प्रदान
Why: आँप रुखबाट छुट्टिएर खसेको हुनाले यो अपादान कारक हो।
सानी बहिनी कुकुरदेखि डराउँछे। यहाँ कुकुरदेखि पदले अपादानको कुन अर्थ जनाएको छ?
- A) साधन
- B) डर ✔
- C) स्थान
- D) स्वामित्व
Why: अपादान कारकले छुट्टिनु र सुरु हुनुका साथै डर पनि जनाउँछ; यहाँ देखि विभक्ति लागेको छ।
उसको सङ्गीतमा रुचि छ। यस वाक्यमा सङ्गीतमा भन्ने अधिकरणले के जनाएको छ?
- A) समय
- B) स्थान
- C) विषय ✔
- D) साधन
Why: अधिकरणले ठाउँ, समय वा विषय जनाउँछ; रुचिको विषय सङ्गीत भएकाले यो विषयगत अधिकरण हो।
रामको घर नयाँ छ। यस वाक्यमा रामको पदलाई कारक नमानिनुको कारण के हो?
- A) यसको सम्बन्ध क्रियासँग नभई घर भन्ने नामसँग छ ✔
- B) यसमा कुनै विभक्ति लागेको छैन
- C) यो सर्वनाम हो
- D) यसले साधन जनाउँछ
Why: सम्बन्ध पदले नामसँगको सम्बन्ध जनाउँछ, क्रियासँग सिधा सम्बन्ध नहुँदा यसलाई कारक मानिँदैन।
सम्बन्ध जनाउने विभक्ति कुन समूहमा छन्?
- A) ले, लाई, बाट
- B) हे, ए, ओ
- C) मा, माथि, देखि
- D) को, का, की, रो, नो ✔
Why: को, का, की, रो, रा, री, नो, ना, नी सम्बन्ध वा षष्ठीका विभक्ति हुन्।
ए साथी, यता आऊ। यस वाक्यमा ए साथी पद के हो?
- A) कर्ता कारक
- B) सम्बोधन ✔
- C) सम्प्रदान कारक
- D) अधिकरण कारक
Why: कसैलाई बोलाउन प्रयोग भएको पद सम्बोधन हो; यसले क्रियामा भूमिका नखेल्ने हुँदा कारक मानिँदैन।
शिक्षकले विद्यार्थीलाई किताब दिनुभयो। यस वाक्यमा विद्यार्थीलाई कुन कारक हो?
- A) कर्म
- B) करण
- C) अपादान
- D) सम्प्रदान ✔
Why: विद्यार्थीलाई किताब दिइएको छ; जसलाई केही दिइन्छ त्यो सम्प्रदान हो, यहाँ कर्म त किताब हो।
कुरियरबाट सामान पठायो। यस वाक्यमा कुरियरबाट कुन कारक हो?
- A) करण ✔
- B) अपादान
- C) कर्ता
- D) अधिकरण
Why: कुरियर सामान पठाउने माध्यम मात्र हो, त्यहाँबाट केही छुट्टिएको छैन, त्यसैले बाट लागे पनि यो करण हो।
एउटै विभक्ति धेरै कारकमा आउने हुँदा कारक छुट्याउन मुख्य रूपमा के हेर्नुपर्छ?
- A) पदको अक्षर सङ्ख्या
- B) वाक्यमा पदको स्थान मात्र
- C) पदले क्रियासँग गरेको काम वा भूमिका ✔
- D) पद तत्सम हो कि तद्भव
Why: ले, लाई, बाट जस्ता विभक्ति धेरै कारकमा आउने हुँदा पदको भूमिका हेरेर मात्र कारक छुट्याउन सकिन्छ।
किसानले खेतमा हलोले जोत्यो। यस वाक्यमा कर्ता र करण कारक क्रमशः कुन हुन्?
- A) खेतमा र किसानले
- B) किसानले र हलोले ✔
- C) हलोले र खेतमा
- D) किसानले र खेतमा
Why: जोत्ने काम गर्ने किसान कर्ता हो र जोत्न प्रयोग भएको साधन हलो करण हो; खेतमा अधिकरण हो।