About this quiz
24 questions covering every section of the note on samas: its meaning, samasta pad and vigraha, avyayibhav, tatpurush and its kinds, karmadharaya, dvigu, dvandva, bahubrihi and how to identify each type.
This Lok Sewa practice set has 24 multiple-choice questions (Subject: Nepali · For: Kharidar, Nayab Subba, Section Officer · Level: Medium). Take the quiz above first; after that, use the study list below to revise every question with its correct answer and a short explanation.
Study list: all 24 questions with answers and explanations
समास भनेको के हो?
- A) दुई वर्णबीच हुने ध्वनिगत परिवर्तन
- B) शब्दमा प्रत्यय जोड्ने प्रक्रिया
- C) दुई वा बढी पद मिलेर बीचका विभक्ति वा संयोजक हटी एउटै पद बन्ने प्रक्रिया ✔
- D) वाक्यलाई कर्मवाच्यमा बदल्ने प्रक्रिया
Why: समास पदहरूको मेल हो जसमा बीचका विभक्ति, नामयोगी वा संयोजक लोप हुन्छन्।
सन्धि र समासबीचको मुख्य फरक के हो?
- A) सन्धि पदको मेल, समास वर्णको मेल
- B) सन्धि वर्णको मेल, समास पदको मेल ✔
- C) दुवै वर्णको मेल हुन्
- D) दुवै पदको मेल हुन्
Why: सन्धिमा वर्णहरू मिल्छन् भने समासमा पदहरू मिल्छन्।
समस्त पदलाई लोप भएका विभक्ति वा शब्द राखेर फेरि छुट्याउने कामलाई के भनिन्छ?
- A) विग्रह ✔
- B) सन्धि विच्छेद
- C) पूर्वपद
- D) उपसर्ग
Why: समस्त पदलाई फेरि खोलेर लेख्ने कामलाई विग्रह भनिन्छ, जस्तै राजदरबार: राजाको दरबार।
राजदरबार शब्दमा उत्तरपद कुन हो?
- A) राजा
- B) राज
- C) राजाको
- D) दरबार ✔
Why: समस्त पदको पछिल्लो पद उत्तरपद हो; यहाँ दरबार उत्तरपद र राज पूर्वपद हो।
समास पहिचानको मूल आधार के हो?
- A) शब्दमा कति अक्षर छन्
- B) कुन पदको अर्थ प्रधान छ ✔
- C) शब्द तत्सम हो कि तद्भव
- D) शब्दमा हलन्त छ कि छैन
Why: पूर्वपद, उत्तरपद, दुवै वा अन्य पदमध्ये कुनको अर्थ प्रधान छ भन्ने आधारमा समास छुट्याइन्छ।
यथाशक्ति शब्दमा कुन समास छ?
- A) अव्ययीभाव ✔
- B) कर्मधारय
- C) द्वन्द्व
- D) बहुव्रीहि
Why: पूर्वपद यथा अव्यय र प्रधान छ, त्यसैले यथाशक्ति (शक्तिअनुसार) अव्ययीभाव समास हो।
अव्ययीभाव समासको मुख्य पहिचान कुन हो?
- A) दुवै पद प्रधान हुन्छन्
- B) पूर्वपद सङ्ख्यावाचक हुन्छ
- C) तेस्रो अर्थ प्रधान हुन्छ
- D) पूर्वपद अव्यय र प्रधान हुन्छ ✔
Why: अव्ययीभावमा पूर्वपद अव्यय हुन्छ, त्यसको अर्थ प्रधान हुन्छ र पूरै पद अव्ययजस्तै प्रयोग हुन्छ।
तत्पुरुष समासमा कुन पदको अर्थ प्रधान हुन्छ?
- A) पूर्वपद
- B) उत्तरपद ✔
- C) दुवै पद
- D) अन्य पद
Why: तत्पुरुषमा उत्तरपद प्रधान हुन्छ र बीचको विभक्ति लोप हुन्छ।
हस्तलिखित शब्दको विग्रह र समास कुन हो?
- A) हातमा लेखिएको, अधिकरण तत्पुरुष
- B) हातको लेखिएको, सम्बन्ध तत्पुरुष
- C) हातले लेखिएको, करण तत्पुरुष ✔
- D) हात र लेखिएको, द्वन्द्व
Why: बीचमा ले विभक्ति लोप भएकाले हस्तलिखित करण तत्पुरुष हो।
गोशाला शब्दमा कुन तत्पुरुष छ?
- A) सम्प्रदान ✔
- B) अपादान
- C) करण
- D) कर्म
Why: गोशालाको विग्रह गाईका लागि शाला हो; का लागि लोप भएकाले सम्प्रदान तत्पुरुष हो।
पदच्युत शब्दको शुद्ध विग्रह कुन हो?
- A) पदमा च्युत
- B) पदको च्युत
- C) पदले च्युत
- D) पदबाट च्युत ✔
Why: बाट विभक्ति लोप भएकाले पदच्युत अपादान तत्पुरुष हो।
गङ्गाजल शब्दमा कुन विभक्ति लोप भएको छ?
- A) मा
- B) को ✔
- C) बाट
- D) लाई
Why: गङ्गाजलको विग्रह गङ्गाको जल हो, त्यसैले यो सम्बन्ध तत्पुरुष हो।
वनवास शब्दमा कुन समास छ?
- A) करण तत्पुरुष
- B) द्विगु
- C) अधिकरण तत्पुरुष ✔
- D) द्वन्द्व
Why: वनवासको विग्रह वनमा वास हो; मा लोप भएकाले अधिकरण तत्पुरुष हो।
अज्ञान र असत्य जस्ता शब्दमा कुन समास छ?
- A) बहुव्रीहि
- B) अव्ययीभाव
- C) कर्मधारय
- D) नञ् तत्पुरुष ✔
Why: पूर्वपदमा निषेध बुझाउने अ आएर उत्तरपदको अर्थ नकारात्मक बनेकाले नञ् तत्पुरुष हो।
नीलकमल शब्दमा कुन समास छ?
- A) कर्मधारय ✔
- B) द्विगु
- C) द्वन्द्व
- D) सम्बन्ध तत्पुरुष
Why: नीलो विशेषण र कमल विशेष्य भएकाले नीलकमल कर्मधारय समास हो।
चन्द्रमुख (चन्द्रमाजस्तो मुख) मा पदहरूबीच कस्तो सम्बन्ध छ?
- A) सङ्ख्या र समूहको
- B) उपमान र उपमेयको ✔
- C) र संयोजकको
- D) अपादान विभक्तिको
Why: मुखलाई चन्द्रमासँग तुलना गरिएको छ, त्यसैले उपमा बुझाउने कर्मधारय हो।
पूर्वपद सङ्ख्यावाचक भई पूरै पदले समूह बुझाउने समास कुन हो?
- A) द्वन्द्व
- B) अव्ययीभाव
- C) द्विगु ✔
- D) बहुव्रीहि
Why: द्विगुमा पूर्वपद सङ्ख्यावाचक हुन्छ र समस्त पदले समूह बुझाउँछ।
सप्ताह शब्दको विग्रह कुन हो?
- A) सात दिनको समूह ✔
- B) सात र दिन
- C) सात दिन भएको व्यक्ति
- D) सातमा दिन
Why: सप्ताहले सात दिनको समूह बुझाउने भएकाले यो द्विगु समास हो।
दाजुभाइ शब्दमा कुन समास छ?
- A) कर्मधारय
- B) सम्बन्ध तत्पुरुष
- C) बहुव्रीहि
- D) द्वन्द्व ✔
Why: दाजु र भाइ दुवै प्रधान छन् र बीचको र लोप भएको छ, त्यसैले द्वन्द्व हो।
दालभात शब्दको उपयुक्त विग्रह कुन हो?
- A) दालको भात
- B) दाल, भात आदि खानेकुरा ✔
- C) दालमा भात
- D) दाल भएको भात
Why: दालभात द्वन्द्व समास हो जसले दाल, भात आदि खानेकुरा बुझाउँछ।
लम्बोदर शब्दले कसलाई बुझाउँछ र यो कुन समास हो?
- A) लामो पेट, कर्मधारय
- B) लामो र पेट, द्वन्द्व
- C) लामो पेट भएका गणेश, बहुव्रीहि ✔
- D) पेटमा लामो, अधिकरण तत्पुरुष
Why: दुवै पद मिलेर गणेश भन्ने तेस्रो अर्थ दिने भएकाले लम्बोदर बहुव्रीहि हो।
बहुव्रीहि समासको विग्रहमा प्रायः कस्ता शब्द आउँछन्?
- A) र, वा
- B) ले, द्वारा
- C) अनुसार, भर
- D) भएको, भएका, जसको ✔
Why: बहुव्रीहिले अर्को व्यक्ति वा वस्तु बुझाउने भएकाले विग्रहमा भएको, भएका जस्ता शब्द आउँछन्।
नीलो कण्ठ भएका शिव भन्ने अर्थमा नीलकण्ठ कुन समास हो?
- A) कर्मधारय
- B) बहुव्रीहि ✔
- C) द्विगु
- D) करण तत्पुरुष
Why: शिव भन्ने तेस्रो अर्थ प्रधान भएकाले बहुव्रीहि हो; केवल नीलो कण्ठ भन्ने अर्थमा भने कर्मधारय हुन्छ।
दशानन शब्द द्विगु नभई बहुव्रीहि किन मानिन्छ?
- A) यसको पूर्वपद अव्यय भएकाले
- B) यसमा दुवै पद प्रधान भएकाले
- C) यसमा को विभक्ति लोप भएकाले
- D) सङ्ख्या भए पनि समूह नबुझाई रावणलाई बुझाउने भएकाले ✔
Why: दशाननले दस मुख भएको रावण भन्ने तेस्रो अर्थ दिन्छ, त्यसैले बहुव्रीहि हो।